Over de dingen die ik mis

We zeggen het zo vaak. Dat de wereld klein is. Omdat we zo interconnected zijn, en van de wereld een dorp maken. 

Omdat e-mail. Omdat Facebook. Omdat Twitter.

Maar de wereld is zo groot als -ie altijd al was, en wanneer ik recensies lees over prachtige toneelstukken, interessante ontwikkelingen of inspirerende bijeenkomsten blijf ik mezelf altijd weer verbijten dat ik daar niet in kan delen wanneer ze ver weg zijn. Dat ik niet de bus in kan stappen op de Draaiweg en kan zeggen: naar 42^nd Street, alstublieft. Dan droom ik van het winnen van de lotto zodat ik die tijdelijke maar prachtige tentoonstelling dáár kan zien, of dat ik de baas ben van het Holland Festival en dat fantastische toneelstuk híer naartoe kan halen.

Toch kan ik alleen balen van het missen van al dat moois omdat iemand besluit erover te berichten, hetzij in een krant, hetzij op een blog, hetzij per e-mail. Omdat een vreemde persoon ergens ver weg zijn of haar verwondering met andere vreemde personen wil delen! Dat alleen ontroert me al.

Ik kom erop vanwege een stuk dat ik onlangs las op een van mijn lievelingssites, Killing the Buddha. Meera Subramanian schrijft over een voorleesmarathon in het walvismuseum in New Bedford, Massachusetts. Voorgelezen worden is iets dat ik erg mis sinds ik vrijgezel ben. Er zijn veel nadelen aan vrijgezel zijn, zoals dat er niemand is die vraagt 'hoe was je dag' of aan wie je dat zelf kunt vragen wanneer je de huiskamer binnenstapt, maar een van de meest magische dingen die ik mis is elkaar voorlezen, liefst 's avonds in bed. Liefst heel fantasievolle verhalen als sprookjes of kinderboeken. Liefst niet te ingewikkeld. Liefst met een warme stem voorgedragen, terwijl je half in slaap doezelt.

Zou Melville hebben voorzien dat precies 150 jaar na verschijning van zijn boek men is begonnen met het jaarlijks voorlezen van Moby-Dick in een 25-uur durende voorleesmarathon? En dat een andere schrijver over die ervaring vervolgens een minimeesterwerkje schrijft?

Overigens kwam ik er vandaag ook achter dat de musicus Moby een ver familielid is van Herman Melville, en zijn artiestennaam ontleent aan de bijnaam die zijn ouders hem gaven. Kleine wereld hè (maar nog steeds niet klein genoeg om dan aankomende januari dan maar zomaar naar New Bedford af te reizen om die voorleesmarathon ook mee te maken, hoe graag ik dat ook zou willen).

Rustig, rustig!

Ik leerde gister dat John Cage niet de eerste was die een stil stuk componeerde met zijn 4'33''. Uit de bieb had ik een cd geleend met daarop, naast de strijkkwartetten van Janáček, een (erg mooi door het Talich-kwartet gespeeld) kwartet van Erwin Schulhoff. Toen ik op Wikipedia keek wie die Schulhoff was, bleek in het stuk 'Fünf Pittoresken' het derde deel - 'In Futurum' - compleet te bestaan uit rusten. Niet alleen de bekende hangende hele-maat-rusten (zoals je die kunt zien in maat 9), maar zo'n beetje alle die er bestaan, en op plekken waar je ze normaal nooit zou tegenkomen. Rusten hebben gewoonlijk namelijk hun vaste plek op een notenbalk - het bolletje van de achtste noot ligt bijvoorbeeld altijd tussen de 3e en 4e lijn van de notenbalk. Maar kijk eens naar maat 4: het lijken net muzieknoten. 

Met de sleutels omgedraaid, opent 'In Futurum' de poort naar zo'n 100 seconden zeer dynamische stilte.

Bron: http://homepage1.nifty.com/iberia/score_gallery_schulhoff.htm

Op forward.com noemt iemand het een dadaïstisch-geïnspireerd werk, wat klopt. Schulhoff had daar inderdaad iets mee. Het werk, van 1919, werd ook opgedragen aan de Dada-artiest George Grosz.
'In Futurum' ziet er in ieder geval mooi uit, hoewel het qua partituur-kunst het Portret van Hedwig natuurlijk niet overstijgt.

Gebod 11: eerbiedig uw taal en misbruik haar niet

De Dag des Oordeels is op 21 mei. Wellicht had de eindredacteur nog een maand vakantie tegoed.

The mighty mite

Al op een mijt

D'r was er eens een mijt in het Paleogeen
die ging fluks over z'n mijtresse heen
Maar net toen -ie lekker ging komen
viel er hars hoog uit de bomen:
een orgasme vereeuwigd in steen

Zinnen op Wikipedia (36)

Uit het lemma 'Robert Crampton'

'In 1999 he signed a deal with a publisher to write a book, tracking down his old O-Level classmates. The book was given the working title "Whatever happened to...?" and issued with an ISBN number (ISBN 0385601891), but Crampton got bored with the project and never finished it. However, the non-existent book is to this day advertised as for sale online at W.H. Smith and Amazon where "readers" have even posted reviews.'

...maar passie elk uur

Wie is er niet gefascineerd door vuur? Waarom zijn pyromanen vaak brandweermannen? Ga je ook naar de kerstboomverbranding na kerst of naar het vuurwerkfestival in San Sebastián?
Prometheus gaf het vuur aan ons mensen, maar we kunnen het, net als lucht, niet vasthouden. Zoals lucht ons ontglipt, zo is vuur te heet, te machtig. We kunnen het gebruiken om er iets mee te smelten, iets mee te verhitten, er een sigaretje mee te roken... maar er in wroeten zoals door aarde, of er in zwemmen zoals in water, het kan allemaal niet. Het blijft z'n eigen vurige gang gaan.

Blabla. Ik zoek eigenlijk alleen maar een excuus om deze link te plaatsen. Het zijn foto's van een expeditie van een stelletje waaghalzen wetenschappers naar de Nyiragongo-krater in Congo. Ze doen dat onder het mom van: we moeten metingen doen zodat we meer leren over vulkanen, etc., maar jij en ik weten dondersgoed dat ze gewoon geobsedeerd zijn door vuur en de gevaarlijke schoonheid ervan.

Foto 20 vind ik het indrukwekkendst, omdat je dan zo goed kan zien over wat voor afmetingen het hier gaat. En omdat het eng is. Staat die man daar wel veilig? Hoe snel stroomt die lava? Wikipedia zegt dat er een zeer lage concentratie silica in zit wat het sneller doet stromen dan de meeste andere lavastromen. Ik ben benieuwd of er ook video's gemaakt zijn waarop je dat kan zien.
De link naar de Kawah Ijen-expeditie met foto's van dezelfde fotograaf is trouwens ook de moeite waard, en herinnert aan de indrukwekkende documentaire 'War photographer' die ooit over James Nachtwey gemaakt werd.

In het nieuw

Ik had een nieuwe jas gekocht op de Noordermarkt, van paardenhaar en leren banen eroverheen, en bij de mouwen en kraag afgewerkt met bont. Erbij kocht ik bruine leren handschoenen en om het helemaal af te maken en in stijl te blijven kocht ik bij een tweedehandswinkel op het Waterlooplein een enorme donkerbruine bontmuts, die mij 15 centimeter langer doet lijken, en een grofgebreide superlange bruine sjaal.
Heel mooi allemaal, maar ik werd me ineens wel heel bewust van hoe ik eruit zag, en dat zelfbewustzijn confronteert me een beetje te veel met mijn ego, dat best groot is.

Het is dus telkens een Grote Beslissing om die jas plus bijbehorende accessoires tóch aan, om en op te doen waarbij ik steeds weer op mezelf inpraat: 'nou, en so what als mensen naar je kijken? Mensen kunnen moeilijk hun ogen dichtdoen.', 'In Rusland is een bontmuts volkomen normaal', 'Bovendien, wie zegt wat normaal is?' Etc. etc.

Fiets ik vandaag door de stad, komt een vrouw naast me fietsen: 'Mag ik je wat vragen? Waar heb je die schoenen gekocht?'

Zo zie je maar weer. Dan denk je dat je opvalt met het een, en dan trekt het ander juist de aandacht.

Voor wie het vertrouwen is verloren...




   

Stond buiten een kledingwinkel op de Oudegracht.




Házinéni

Jaren geleden, maar niet zo veel berichten geleden, schreef ik op dit blog over een gedicht dat wij ooit te lezen kregen op de middelbare school. Ik linkte naar een andere site, maar ik kwam er gister achter dat die link niet meer werkt. Hieronder het gedicht, zoals overgenomen van gedicht.nu

 

Hosz pita


Hosz pitá
Aggou jehosz pitá
Dik kesgom melmettun toet
Hosz pitá
Tibesz tehosz pitá
Di debedde vóron sdoet.

Segge seffe, worruwáck kurdán
Mottu nogwa tvan debáck kurdán
Mottu melluk, mottekág gullán
El ke óg tente sél lufte dön.

Hosz pitá
Aggou jehosz pitá
Prut tult saggies inpro teszt
Hosz pita
Tibesz tehosz pita
Assun föt wattisz gepeszt.

Ar mesgápe, ag dabbèn nusze
Evvesgélde, èndan rèn nusze
Joggi spesz te, jadac kèn nusze
Elluc jariszte sél lufte dön.

Hosz pitá
Aggou jehosz pitá
Mettut boeki indur hand
Hosz pitá
Tibesz tehosz pitá
Sta tze ná stme ledi kant.

Segge seffe heppusén tedan,
Aste gék, kwort kom purrén tevan
Wat teppic kan distudén tepan
El kèmaan tweer de sél lufte dön.

Hosz pitá
Aggou jehosz pitá
Evvetrot sénmet tun lag
Stontze dáar
Tibesz tehosz pitá
Natéc samen mette vlag.


J.M.W. Scheltema

Ik weet niet of Scheltema's hospita Hongaars was en dat dat de reden was om pseudo-Hongaars op te voeren. De ietwat geëxalteerde toon heeft hoe dan ook iets zigeunerachtigs, en zigeuners zijn er wel te vinden in Hongarije.

Het neptaaltje deed me denken aan een Wikipedia-lemma over pseudo-Latijn dat ik van de week las, waar precies hetzelfde procédé werd toegepast: het ziet eruit als Latijn, maar als je het hardop leest, blijkt het fonetisch Nederlands te zijn. Ik moest vreselijk lachen om deze:  

Antonius Dominicus ad liveras pergis assure augurquis. Hyphrat seva sogus tosavus. Laputum ocus.

Toen ik overigens de dichter van 'Hosz pita' even googelde, kwam ik er hier achter dat deze op 26-jarige leeftijd is overleden toen hij studeerde in Leiden. Hij werd in zijn onderlijf geschoten tijdens een chaotische arrestatie vanwege ontoelaatbaar gedrag – hij was dronken.

Wie er ook vroeg bij was, met zowel dichten als doodgaan, was Jacques Perk, vooral bekend van het gedicht Iris. Op de middelbare school kregen we niet alleen dat gedicht te lezen maar ook deze:

Laat van je lippen

Kusjes glippen,

     Kusjes reegnen,

     Kusjes zeegnen,

     Kusjes rollen,

     Kusjes hollen,

Kusjes, kusjes, zonder maat,

Al te maal ten mijnen baat.

     Zie hoe't gaat,
En of je mond tot kussen staat.

Niet zo'n sterk einde vind ik, nu ik het een half leven later nog eens lees, maar aan een puber wel besteed.

Wonderlijke woorden (8)

Bord dat staat bij de Griek op het Waterloopleinstation. 

Mijn Grieks is beter.

Zinnen op Wikipedia (35)

Uit het lemma 'Flannery O'Connor'

'When O'Connor was six, she taught a chicken to walk backwards, and this led to her first experience of being a celebrity. The Pathé News people filmed "Little Mary O'Connor" with her trained chicken, and showed the film around the country. She said, "When I was six I had a chicken that walked backward and was in the Pathe News. I was in it too with the chicken. I was just there to assist the chicken but it was the high point in my life. Everything since has been anticlimax."'

Gedicht van een ander (6)

Jonge Sla

Alles kan ik verdragen,

het verdorren van bonen,

stervende bloemen, het hoekje

aardappelen, kan ik met droge ogen

zien rooien, daar ben ik

werkelijk hard in.

Maar jonge sla in september,

net geplant, slap nog,

 in vochtige bedjes, nee. 

Rutger Kopland

Zinnen op Wikipedia (34)

Uit het lemma 'John de Menil'

'Their most controversial action on behalf of civil rights was their offer of Barnett Newman's Broken Obelisk as a partial gift to the city of Houston in 1969, on the condition that it be dedicated to the recently assassinated Dr. Martin Luther King, Jr. The city refused the gift, sparking a controversial debate that involved John de Menil proposing that the sculpture be inscribed with the Biblical quote "Forgive them for they know not what they do."'

Zinnen op Wikipedia (33)

Uit het lemma 'Camping Cosmos'

'Deze film kreeg destijds tegenstrijdige commentaren: sommige critici begrepen de onderliggende boodschappen niet.'

Zinnen op Wikipedia (32)

Uit het lemma 'Oliver Cromwell'

'In 1661 werd Oliver Cromwells lijk opgegraven en postuum geëxecuteerd op 30 januari, de datum waarop hij Karel I had laten executeren.'

Zinnen op Wikipedia (31)

Uit het lemma 'Hugues Cuénod'

'Hugues-Adhémar Cuénod (born 26 June 1902) is a Swiss tenor born in Corseaux-sur-Vevey.[...] He holds the record as the oldest person to make a debut at the Metropolitan Opera, singing the Emperor Altoum from Puccini's Turandot in 1987, aged 84.

Cuénod resides with his life partner, Alfred Augustin (41 years his junior), in the Vaud region of Switzerland, in the Château de Lully, an 18th-century castle that belonged to his ancestors. In January 2007, when Cuénod was aged 104, he and Augustin entered into a civil union after changes in Swiss law gave same-sex couples many of the legal benefits of marriage.

On 26 June 2009, Hugues Cuénod reached the age of 107.'

Zinnen op Wikipedia (30)

Uit het lemma 'Jonas Salk'

'His sole focus had been to develop a safe and effective vaccine as rapidly as possible, with no interest in personal profit. When he was asked in a televised interview who owned the patent to the vaccine, Salk replied: "There is no patent. Could you patent the sun?"'

Lees ook: een recente rechtszaak in de VS over het patenteren van genen voor onderzoek en de consequenties daarvan. Ook: hier

Zinnen op Wikipedia (29)

Uit het lemma 'Edwin Joseph Cohn'

"Cohn was also selfless in the best (and worst) scientific tradition. For example, he would often give public demonstrations of the blood fractionation machine, in which he would fractionate his own blood on the stage during the lecture. In one such lecture, at the Instituto Superior Técnico in Lisbon, the machine became blocked (without Cohn's knowledge) and exploded, showering the first few rows of the audience with Cohn's blood. Cohn maintained his sangfroid, however, and continued his lecture without significant interruption. More generally, Cohn drove himself relentlessly and ignored his doctors' advice to cut back on working because of his high blood pressure (which finally killed him)."

Zinnen op Wikipedia (28)

[Maandag is in California de rechtszaak begonnen rond de ongrondwettelijkheid van Proposition 8, die gezorgd heeft voor de beëindiging van het homohuwelijk in Californië. Verwacht wordt dat deze zaak uiteindelijk zal eindigen in het federale hooggerechtshof. De advocaten (Ted Olson en David Boies, die tegenover elkaar stonden in W. v. Gore) van de eisende partij beroepen zich nadrukkelijk op Lawrence v. Texas.]

Uit het lemma 'Lewis F. Powell, Jr.'

'Powell was the swing vote in Bowers v. Hardwick 478 U.S. 186 (1986), opting to go with the majority ruling which upheld Georgia's sodomy laws. He was reportedly distressed over how to vote. A conservative clerk advised him to uphold the ban, and Powell, who believed he had never met a gay person (not realizing that one of his own clerks was a closeted homosexual), voted to uphold Georgia's law, though Powell in a concurring opinion expressed concern at the length of the prison terms prescribed by the law. The Court, 17 years later, expressly overruled Bowers in Lawrence v. Texas, 539 U.S. 558 (2003).

In 1990, after his retirement from the Court, he said, "I think I made a mistake in the Hardwick case," marking one of the few times a justice expressed regret for one of his previous votes.'

Zinnen op Wikipedia (27)

Uit het lemma 'Joseph Rotblat'

'He believed that scientists have an individual moral responsibility, and just as the Hippocratic Oath provides a code of conduct for physicians, he thought that scientists should have their own code of moral conduct, a Hippocratic Oath for Scientists. During his tenure as president of the Pugwash conferences, Rotblat nominated Israeli nuclear technician Mordechai Vanunu for the Nobel Peace Prize every year from 1988 to 2004. Vanunu had disclosed the extent of Israel's nuclear weapons programme, and consequently spent 18 years in prison, including more than 11 years in solitary confinement.

Rotblat campaigned ceaselessly against nuclear weapons. In an interview shortly before the 2004 U.S. presidential election, he expressed his belief that the Russell-Einstein Manifesto still had "great relevance today, after 50 years, particularly in connection with the election of a president in the United States", and above all, with respect to the potential pre-emptive use of nuclear weapons. Central to his view of the world were the words of the Russell-Einstein Manifesto with which he concluded his acceptance lecture for the Nobel prize in 1995: "Above all, remember your humanity".'